MJUE MWANADADA MWENYE AKILI NYINGI(GENIUS) WA KUZALIWA

 

MWANADADA MWENYE AKILI NYINGI (𝗚𝗘𝗡𝗜𝗨𝗦) WA KUZALIWA

 Mwanamke msomi zaidi wa karne ya 17 bila shaka alikuwa Anna van Schurman, mwana polymath ambaye alitumia maisha yake akisema kwamba wanawake wanapaswa kupata elimu mradi tu haiingiliani na kazi zao za nyumbani.  

Wasomi wengine walimwita 'Nyota ya Utrecht', 'Mchimba Minerva wa Uholanzi', 'Makumbusho ya Kumi', 'muujiza wa jinsia ya upole', 'Bikira Asiyefananishwa', 'Oracle of Utrecht' na 'Jewel of Learned.  

Wanawake, ambao wote wanaonekana  kuwa bora kwa wakati ambapo idadi kubwa ya wanawake walidhaniwa kuwa duni kiakili kuliko wanaume. 

 Lakini basi alikuwa tofauti, ni mwanadada ambaye ubongo wake haungeweza kuzuilika.

 Akiwa Mholanzi Mkalvini, alizaliwa huko Cologne mwaka wa 1607. Familia yake ilikuwa tajiri, wacha Mungu, waliosoma, waliounganishwa vyema na wa kisasa, kwani baba yake alivunja makusanyiko ya wakati huo kwa kumfundisha yeye pamoja na wanawe.

 Huenda hakuwa na la kufanya, kwa kuwa Anna alikuwa na udadisi na werevu sana hivi kwamba angeweza kusoma akiwa na umri wa miaka mitatu.  

Kufikia umri wa miaka kumi na moja alikuwa amesoma Seneca kwa Kilatini na alikuwa akijua vizuri Kijerumani, Kiingereza, Kiitaliano, Kihispania na Kifaransa, na pia alikuwa na ujuzi wa hisabati, astronomia na jiografia. 

 Pia alikuwa na kipaji cha kisanii, akitengeneza michoro tata ya karatasi iliyofanana na lasi akiwa na umri wa miaka sita, kudarizi (embroidery) kwa kina akiwa na miaka kumi, na picha ya kibinafsi ya nta akiwa na miaka kumi na moja hivi kwamba rafiki yake alichoma moja ya vito ili kuona kama ilikuwa kweli.  

Katika kipindi hicho pia alijifundisha kuandika maandishi na kuchora vioo, vyote hivyo viliungana na kuwa shauku ya kuchora mbao ambayo baadaye aliikuza kwa kujifunza na binti ya mchongaji na mhubiri maarufu.  

Kazi yake ilikuwa nzuri sana hivi kwamba akawa mwanachama wa heshima wa Chama cha Mchoraji.

 Familia yake ilikaa Utrecht alipokuwa na umri wa miaka kumi na tisa, kufuatia kifo cha baba yake.  Jirani yake alikuwa profesa wa theolojia na lugha za Mashariki katika chuo kikuu kikuu cha jiji, na hivi karibuni alichukuliwa na uwezo wake wa lugha na kiakili.  

Alimtambulisha kwa maprofesa wengine wawili, ambao nao walimtambulisha kwa washairi na wanafalsafa wa jiji hilo. 

 Sebule yake ikawa mahali pa kukutana ambapo wasomi walijadili kila aina ya mambo.  Wengine walimpenda na kumpendekeza, wakiandika mashairi ya kumshawishi, lakini aliweza kumudu kuwa mseja na akachagua kubaki huru.

 Angependa kuendeleza masilahi yake ya kitaaluma kwa kusoma chuo kikuu, lakini wanawake walitengwa kwa msingi wa itikadi tatu za kimsingi: kwamba hawakuwa na uwezo wa asili wa kusoma, kwamba haikuwa sawa kwa mwanamke Mkristo kufanya hivyo, na kwamba  itakuwa ni kupoteza muda kwani wanawake hawakuweza kushika nyadhifa za umma. 

 Hivyo alipoombwa aandike shairi la Kilatini kwa heshima ya Chuo Kikuu cha Utrecht, aliamua kutumia fursa hiyo kulalamika kuhusu kutengwa kwa wanawake.  Wasimamizi wa chuo kikuu walimsikiliza na kumruhusu ahudhurie mihadhara nyuma ya pazia ili asikengeushe wanafunzi wa kiume. 

 Alikuwa mwanamke wa kwanza wa Uholanzi kuingia katika taasisi hiyo yenye hadhi na akaitumia kupata shahada ya sheria, huku pia akijifunza Kiebrania, Kigiriki, Kiaramu, Kiarabu, Kisiria, Kiebrania, Kiajemi na Kiethiopia, ambacho kilimwezesha kusoma maandishi ya kale katika  lugha asilia, ikijumuisha Biblia na fafanuzi za Mababa wa Kanisa. 

 Kwa ujasiri, aliandika tasnifu kwa Kilatini akitetea elimu ya wanawake.  Ilichapishwa na kusambazwa kote Ulaya, na punde si punde akawa anapokea barua kutoka kwa wanawake wasomi wote wa wakati wake na pia kutoka kwa watu muhimu wa kitamaduni kama vile René Descartes, Marin Mersenne na Constantin Huygens.

 Kuelekea mwisho wa maisha yake, alijihusisha na dhehebu la kutafakari la kidini lililoanzishwa na Mjesuiti Jean de Labadie.  Labadism ilikuwa chipukizi la fumbo la Ukatoliki ambalo lilihubiri umuhimu wa mali ya jumuiya, mtindo wa maisha usio na ukali na kujifunza Biblia kila siku ya jumuiya, ambayo ilimruhusu kufuatilia maslahi yake ya theosophical.   

Labadie pia aliamini usawa wa waumini wote wakiwemo wanawake walioruhusiwa kushika nyadhifa za uongozi ndani ya vuguvugu hilo na kuhimizwa kushiriki katika shughuli zote za kidini.  

 Wenzake wasomi walimshtukia na kumpinga, lakini alisimama na imani yake mpya na hatimaye akalikana Kanisa la Reformed kupitia kijitabu cha umma kinachotetea mageuzi mengine.  

Aliacha mali yake yote na kuwa kiongozi mwenza wa kikundi.  Hatimaye walianzisha jumuiya ya Labadist nje kidogo ya Amsterdam, ambapo aliendelea kuwasiliana na watu mbalimbali juu ya masomo ya theosophical hadi kifo chake.

 Kupitia mawazo yake makubwa na ujuzi wa lugha, alifanikiwa kupinga majukumu yaliyowekwa ya wanawake katika karne ya 17 Ulaya na kupanda mbegu kwa usawa wetu, upatikanaji na ushirikishwaji.

 Picha ya mwaka 1633, Makumbusho ya Martena, Uholanzi.