MKUTANO WA AFRIKA KUSHUGHULIKIA MIGOGORO YA HAKI NCHINI KONGO NA SUDAN

-


 MKUTANO WA AFRIKA KUSHUGHULIKIA MIGOGORO YA HAKI NCHINI KONGO NA SUDAN

Shirika la Kimataifa la kutetea haki za binadamu Human Right Watch leo limesema Viongozi wa Afrika wanapaswa kuyapa kipaumbele masuluhisho yanayotokana na haki kwa migogoro ya mashariki mwa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na Sudan katika Mkutano wa 23 wa Soko la Pamoja la Mashariki na Kusini mwa Afrika (COMESA) uliopangwa kufanyika Bujumbura, Burundi, Oktoba 31, 2024.


Aidha, Washiriki wa mkutano huo wanapaswa kujadili hatua za kukomesha ukatili mashariki mwa Kongo unaofanywa na kundi lenye silaha la M23, jeshi la Rwanda, vikosi vya usalama vya Kongo, na wanamgambo washirika, na kuendeleza uwajibikaji.  Pia wanapaswa kuunga mkono kutumwa kwa ujumbe kote Sudan ili kulinda raia na kushughulikia ukatili unaoendelea.


"Mkutano wa kilele wa COMESA ni fursa muhimu kwa viongozi wa Afrika kushughulikia migogoro inayoathiri Kongo, Sudan, na kwingineko katika kanda na kuandaa njia zilizo wazi na madhubuti za kuwalinda raia," alisema Carine Kaneza Nantulya, Naibu  Mkurugenzi  wa Afrika wa Human Rights Watch.  "Washiriki wanapaswa pia kujadili jinsi kutokujali uchochezi wa unyanyasaji, na haja ya kuwafikisha wale waliohusika mbele ya sheria ili kukomesha ukatili zaidi."


Mkutano huo unaadhimisha miaka 30 tangu kuanzishwa kwa COMESA, shirika kubwa la kiuchumi la kikanda barani Afrika, lenye nchi wanachama 21, zikiwemo Burundi, DR Congo, Ethiopia, Rwanda na Sudan.  Katika mkutano huo, Rais wa Burundi, Evariste Ndayishimiye, atachukua uenyekiti wa COMESA kutoka kwa Rais Hakainde Hichilema wa Zambia.  


Malengo ya COMESA ni kuimarisha ushirikiano wa kiuchumi, kuzuia migogoro na kukuza maendeleo.  Ajenda yake ya mkutano huo ni pamoja na mijadala kuhusu amani, usalama, na utawala, na mizozo ya mashariki mwa Kongo, Sudan, na kwingineko katika kanda.


Nchini Kongo, kundi la waasi la M23 linaloungwa mkono na Rwanda limefanya dhuluma nyingi ikiwa ni pamoja na mauaji ya raia, ubakaji wa makundi, uporaji na uharibifu wa mali.  Mnamo mwaka wa 2024 jeshi la Rwanda na M23 walishambulia kwa makombora kambi za wakimbizi na maeneo mengine yenye watu wengi karibu na Goma, Kivu Kaskazini.  Wanajeshi wa Kongo na wanamgambo washirika waliongeza hatari kwa watu waliokimbia makazi yao kwa kupeleka silaha nzito karibu na kambi.  


Wanajeshi wa Kongo na wapiganaji washirika, ikiwa ni pamoja na muungano wa wanamgambo wanyanyasaji wanaojulikana kama "Wazalendo" walifanya mauaji, ubakaji, na unyanyasaji mwingine wa kingono, na kuwaweka kizuizini watu waliokimbia makazi yao kiholela.


 Tangazo la hivi majuzi la Mahakama ya Kimataifa ya Uhalifu (ICC) limesema kwamba itaongeza juhudi zake za uchunguzi nchini Kongo kwa kuzingatia uhalifu uliofanyika katika jimbo la Kivu Kaskazini tangu Januari 2022 kuongeza  uwezekano wa haki kwa waathiriwa, Human Rights Watch ilisema.  Uchunguzi huo mpya unaweza kutoa fursa ya kushughulikia ukosefu mkubwa wa uwajibikaji unaochochea unyanyasaji mkubwa katika Kivu Kaskazini, Ituri, na kwingineko nchini Kongo.  


Viongozi wa COMESA wanapaswa kujadili namna bora ya kuunga mkono uchunguzi wa ICC.


Viongozi katika mkutano huo wanapaswa pia kuchunguza nafasi inayotekelezwa na mataifa mengine katika kanda hiyo, zikiwemo Uganda na Burundi, ambazo Kundi la Wataalamu wa Umoja wa Mataifa kuhusu Kongo lilitaja hivi majuzi.  Wanapaswa kutoa wito kwa serikali ya Rwanda na Kongo, na nchi jirani kukomesha uungaji mkono wao wa kijeshi kwa makundi yanayotumia silaha vibaya, ikiwa ni pamoja na M23 na Wazalendo, na kuchunguza na kuwafungulia mashtaka ipasavyo makamanda waliohusika na unyanyasaji mkubwa.


 Nchini Sudan, Shirika la Kutetea Haki za Binadamu la Human Rights Watch limeandika kumbukumbu ya mauaji ya kikabila dhidi ya Massalit na watu wengine wasio Waarabu huko El Geneina ya Darfur Magharibi na Vikosi vya Msaada wa Haraka (RSF) na wanamgambo washirika, muhtasari wa kunyongwa kwa wafungwa na pande zote mbili, na kuenea kwa unyanyasaji wa kijinsia nchini Sudani.  


Khartoum na RSF.  Pande zote mbili zinazopigana mara kwa mara hutumia silaha za vilipuzi katika maeneo yenye watu wengi, kuua na kuwalemaza raia;  na zaidi ya watu milioni 10 wamekimbia makazi yao, na kusababisha mzozo mbaya zaidi wa wakimbizi wa ndani duniani.


 Theluthi moja ya Wasudan wanakabiliwa na njaa, kwani pande zote zimevuruga au kuzuia misaada.  Haja ya dharura ya kuwalinda raia imeibuliwa katika vikao mbalimbali, vikiwemo katika Baraza la Amani na Usalama la Umoja wa Afrika (PSC) na Umoja wa Mataifa.  Lakini hatua madhubuti bado hazijachukuliwa ili kupeleka utaratibu wa ulinzi wa raia au Tume ya Afrika ya Haki za Kibinadamu (ACHPR) kuchunguza hali ya haki za binadamu huko El Fasher na maeneo mengine ya Darfur kufuatia ombi la PSC mnamo Juni 14.


 Viongozi wa Kiafrika wanaohudhuria mkutano huo wanapaswa kueleza kuunga mkono umma kwa uchunguzi wa Tume ya Umoja wa Afrika, kwa uratibu na ACHPR, na kutoa wito wa kuandaliwa kwa haraka kwa mapendekezo kwa PSC kuhusu hatua za kivitendo za kulinda idadi ya raia.


 Mkutano huo unapaswa kushinikiza mamlaka za Sudan, pande zinazozozana, na serikali jirani kushirikiana na ujumbe wa pamoja wa Tume ya Afrika wa kutafuta ukweli na Ujumbe Huru wa Kimataifa wa Kutafuta Ukweli wa Umoja wa Mataifa kwa Sudan, ambao mamlaka yao yalifanywa upya hivi karibuni.  Pia wanapaswa kuhimiza mamlaka zote za Sudan na Kongo kushirikiana kikamilifu na Mjumbe Maalum wa AU wa Kuzuia Mauaji ya Kimbari na Ukatili Mengine wa Umati, Human Rights Watch ilisema.


 COMESA iliundwa baada ya mauaji ya kimbari ya 1994 ya Rwanda.  Miaka thelathini baadaye, bara hili limekuwa ukumbi wa mizozo ya silaha ya mara kwa mara na kuzorota kwa hali ya haki za binadamu katika kanda.


Katika mkutano huo, viongozi wa Afrika wanapaswa pia kuzungumzia kuendelea kwa ukiukwaji wa haki za binadamu katika nchi nyingine wanachama kama Ethiopia, ambapo mzozo mbaya wa miaka miwili wa silaha kaskazini mwa nchi hiyo ulisababisha ukatili usiohesabika, ikiwa ni pamoja na uhalifu dhidi ya ubinadamu.  Vikosi vya serikali vinatekeleza unyanyasaji bila kuadhibiwa, haswa katika eneo la Amhara na maeneo mengine yaliyoathiriwa na migogoro.  Human Rights Watch imeandika ukiukwaji mkubwa wa sheria za vita huko Amhara, ikiwa ni pamoja na mauaji ya watu wengi, matumizi ya serikali ya ndege zisizo na rubani dhidi ya raia, na mashambulizi dhidi ya wafanyakazi wa misaada, vituo vya afya na wakimbizi.


 Katika eneo la mkutano wa kilele nchini Burundi, mashirika ya kiraia na vyombo vya habari huru haviwezi kufanya kazi ipasavyo.  Waandishi wa habari na watetezi wa haki za binadamu wanafanya kazi chini ya tishio la kukamatwa, kufunguliwa mashtaka na kufungwa.  Kama sehemu ya ahadi yake ya kuimarisha jumuiya za kiraia na vyombo vya habari, COMESA inapaswa kuimarisha haki za uhuru wa kujieleza, kujumuika na kukusanyika kwa amani kama nguzo za demokrasia yoyote thabiti.


 "Maadili ya mwanzilishi wa COMESA ni pamoja na kukuza na kulinda Mkataba wa Afrika wa Haki za Binadamu na Watu, na utambuzi na uzingatiaji wa utawala wa sheria," Kaneza Nantulya alisema.  "Sasa kuliko wakati mwingine wowote, viongozi wa Afrika wanahitaji kufanya maadili haya kuwa ukweli kwa Waafrika wote."

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

RAIS SAMIA AHIMIZA MALEZI BORA KWA WATOTO

-
Image
Waziri wa Mifugo na Uvuvi Mhe. Dkt. Ashatu Kijaji ametaka wazazi na walezi wa watoto kutekeleza vyema majukumu yao katika malezi ili shule ziwe na watoto wenye nidhamu na maadili kwa kuwaandaa kuwa wataalamu na viongozi. Waziri Mhe. Dkt. Kijaji amesema hayo tarehe (09.01.2024) wakati alipofanya ziara ya kikazi ya kutembelea, kukagua na kuweka mawe ya msingi ya miradi ya ujenzi ya madarasa na matundu ya vyoo katika shule za sekondari za Nyerere, Semkiwa, Makorola, na Foroforo zilizopo Wilaya ya Korogwe Mkoani Tanga. Amewakumbusha wazazi na walezi kufuata maelekezo ya Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania Mhe. Dkt. Samia Suluhu Hassan kuchukua jukumu la kulea watoto kwa kusimama katika nafasi zao ili shule zinazojengwa zipate watoto wenye nidhamu na malezi bora. Waziri wa Mifugo na Uvuvi Mhe. Dkt. Ashatu Kijaji anafanya ziara ya kikazi ya siku tano Mkoani Tanga ambapo tayari amefanya ziara ya siku mbili katika Wilaya ya Lushoto na sasa yupo katika Wilaya ya Korogwe akimwakilisha Rais w...
Read more

SERIKALI YAHAKIKISHA USAFIRI BORA BRT AWAMU YA PILI

-
Image
 Serikali ya Tanzania inatarajia kupokea mabasi 250 yanayotumia gesi asilia (CNG) kutoka China ndani ya miezi mitatu ijayo, hatua inayofungua njia kwa kuanza kwa huduma za Usafiri wa Mabasi Yaendayo Haraka (BRT) Awamu ya Pili jijini Dar es Salaam. Mabasi haya yameundwa kwa teknolojia rafiki kwa mazingira, yakilenga kupunguza gharama za mafuta, kupunguza uzalishaji wa hewa ukaa, na kuimarisha ubora wa hewa katika jiji hilo. Hatua hii ni sehemu ya juhudi za Tanzania kuelekea mfumo wa usafiri wa umma unaoendana na maendeleo endelevu. Awamu ya Pili ya mradi wa BRT, iliyokamilika kwa gharama ya dola milioni 160, ilianza ujenzi mwaka 2019 na sasa imekamilika. Njia hii inahusisha kilomita 20.3, ikianzia Gerezani na kupitia Kivukoni hadi Kawawa Kusini. Mradi huu umefadhiliwa kwa ushirikiano wa Benki ya Maendeleo ya Afrika (AfDB) na Serikali ya Tanzania. Mkurugenzi Mtendaji wa DART, kwa kushirikiana na mamlaka husika, amepewa jukumu la kuhakikisha mabasi haya yanaanza kutoa huduma mara tu y...
Read more

RAIS WA CABO VERDE ASISITIZA UTAWALA BORA NA ULIPAJI FIDIA KWA AFRIKA KATIKA UFUNGUZI WA MWAKA MPYA WA MAHAKAMA YA AFRIKA JIJINI ARUSHA

-
Image
Rais wa Jamhuri ya Cabo Verde, Mhe. José Maria Pereira Neves, amezihimiza nchi za Afrika kuimarisha demokrasia na utawala bora ili kuepuka kurudia makosa ya kihistoria yaliyoletwa na ukoloni, ambayo hadi sasa yameziacha baadhi ya nchi zikiendelea kudai fidia. Mhe. Neves alitoa kauli hiyo alipokuwa mgeni rasmi katika ufunguzi wa Mwaka Mpya wa Mahakama ya Umoja wa Afrika ya Haki za Binadamu na Watu, hafla iliyofanyika jijini Arusha. Alionya kuwa migogoro inayoendelea kushuhudiwa barani Afrika inaathiri maendeleo ya kijamii, huku sababu kuu ikiwa ni ukosefu wa haki za binadamu na uongozi bora. “Naipongeza Mahakama ya Umoja wa Afrika ya Haki za Binadamu na Watu kwa kuchagua kaulimbiu inayosisitiza ulipaji wa fidia kama njia ya kuendeleza haki kwa watu wa Afrika. Hata hivyo, fidia ni zaidi ya malipo ya kifedha—ni mchakato wa uponyaji wa majeraha ya kihistoria. Hatutakiwi kuishia kulaani na kukemea tu, bali tunapaswa kuchukua hatua za kweli. Vinginevyo, vizazi vijavyo vitadai fidia si kwa wa...
Read more